29 Temmuz 2011 Cuma

3. Bölüm, Nehrin Kıyısındaki Diyar

Bahçesaray, Türk Dağı'nın hüküm sürdüğü şehir. Ufak dağlar dizisinin en büyüğü Türk Dağı'nın merkezi boş gibidir. Sadece en yüksek yerinde Hansaray bulunur. Hansaray'dan çok uzak bulunmayan bir düzlükte de Toy Meydanı. Tatar inancına göre dağlar kutsaldır. Çünkü dağlar yeryüzünden Gök Tanrı'ya uzanan iyilikleri temsil eder. Böyle düşündüklerinden dolayı da o sevaplardan yararlanmak için dağın yerle buluştuğu noktaya şehirlerini kurarlar. Kale kuracakları zaman, şehrin içinde dağın üstünde kurarlar. Hansaray da en yüksek noktaya kurulur. İnanılır ki uçmağa varmış yiğitler sadık dostları kurtlarla birlikte düşman saldırdığında Gök Tanrı tarafından dağlara gönderilir, kalelerde düşmanlarla savaşırlar, Hansaray'ı savunurlar.

Bir kere, Bogu Han'ın yüz kişi bile etmeyen ordusu bir vadide sıkıştığında vadinin çıkışını yüzlerce Çinli tutuyordu. Bogu Han, o sıralarda biraz rahatsız olduğundan savaşarak ölmek istemişti. Yaklaşık yetmiş yiğit, akşam az nöbetçiyle uyumuştu. Çünkü Çinliler, açlığı kullanarak savaşsız Han'ı esir etmek istiyorlardı. Sabah uyanıp atlarını Çinlilerin barikatına sürdüklerinde, cesetlerden bozkır gözükmüyordu. Sağda solda tek tük kurtlar dolaşıyordu. Güzel ve ilahi bir görünüşe sahip bir kurtun olduğu yerde Çin İmparatoru can çekişiyordu. Bogu Han oraya geldiğinde sanki bir sınava sokulmuş gibi hissediyordu ve kurt, imparatoru paramparça etmek için emir bekliyordu sanki. Ama Bogu Han, imparatorun böyle can vermesine izin veremedi ve yakarışlarına dayanamayıp sırtına aldı. İmparatorun hain bıçağı ile can veren Bogu Han'ın hıncını orada bekleyen kurt imparatorun boynunu kopararak aldı. 

Yiğitler geri dönüp haberi verdikleri sırada seferde olan Bogu Han'ın oğlu Tolga-Şad yerine devletin batısının valisi Yumtekin'in oğlu Koru zorla tahtı elde etti. Tolga-Şad da ne devletin bütünlüğünü bozmak için Koru Han'a karşı savaştı, ne de onun zulmüne dayanamadı. Bunun sonucu olarak da bir gece rüyasında gördüğü güzel topraklara ulaşmak için sadık yoldaşlarıyla birlikte yola çıktı. Rehberi yok değildi, rüyasına giren bir dişi kurt ona rehberlik ediyordu. Bu dişi kurt, bir dönemde Türklerin yeniden doğuşunu sağlayan erkek kurt Börteçine ile dişi kurt Asena'nın dişi yavruları Almina'dan başkası değildi.

Halkın boybeyi olmayan kesimi arasında fazla gelir farklılığı yoktu. Belki bu yüzden -yine boybeyleri hariç- herkes kendi ya da yakınlarıyla yaptığı evlerde kalırdı. Evlerin çoğu basit yapı malzemelerinden yapılmış basit yapılardı. Boybeylerinin büyük bir çoğunluğu dahi bu basit malzemelerden yaptırdıkları daha büyük evlerde kendi boylarında otururlardı. Her boyun dağa en yakın yerinde bir bey otururdu. Yedi beyin yedi boyu vardı. Her boy farklı bir şekilde geçimlerini sağlar, birbiriyle ticaret ederken de para hırsına bürünmeden kardeşlik duygularıyla hareket ederlerdi.

Hansaray'ın önünde muazzam bir bahçe uzanıyordu. Bahçenin neredeyse tamamını hükümdar ailesinin sembolü olan laleler kaplıyordu. Güzelliğin ve asaletin sembolü olan geniş lale bahçeleri saraydan çok yer kaplıyordu. Bu geniş bahçelere erkekler değil, Aybahar Hatun'un nedimeleri bakardı. Sabahları; kırmızı, yerlere kadar uzanan bir elbiseyle Aybahar Hatun lale bahçelerinde yürürdü. Neredeyse her zaman Tolga Giray Kağan da ona eşlik eder, lalelerden birini koparıp saçına takardı. İlk karşılaştıklarında, güzelliğine yakılmış türküler bütün acuna yayılan Aybahar Hatun, yine bir lale bahçesinde dolaşırken Tolga-Şad onu görüp büyülenmişti. Şadlığı ardında bırakıp lale bahçesine girdiğinde, Aybahar Hatun'un billur gibi sesiyle söylediği şarkıya eşlik edip saçına bir lale takmıştı. Sonra Tolga-Şad'ın bembeyaz Kırat'ına binip Bogu Han'ın sarayına gitmişlerdi. Acunun her yanından gelen misafirlerin doldurduğu haftalarca süren bir toyla evlenmişlerdi. Aybahar Hatun ile Tolga-Şad'ın aşkı büyüktü.

Özel olarak Kağan ve Ece tarafından seçilmiş lalelerin kenarlarına dikildiği, sağ ve sol taraflarını lale bahçelerinin kapladığı uzun bir yolun sonunda, iki yanından büyük sütunlarla desteklenmiş Orkapı (Tatarca: Qrkapı) bulunuyordu. Orkapı, eski atalarından kalan tek alfabeleri olan Göktürk Rünleri ile süslenmişti. Rünleri doğru düzgün okuyabilen azdı. Halkın çoğu Tatarca'yı iyi bilip korumalarına rağmen rünlerle pek ilgilenmezdi. Hükümdar ailesi ve bazı boy önde gelenleri rünleri tam olarak okuyabilirdi. Halk, okuyabildiği kadarıyla rünlerde HansarayLalebahça ve Kerey (Giray) kelimeleri geçiyordu. Kapı, uzun bir koridora açılıyordu. Koridor, yine sütunlarla desteklenmiş enine yaklaşık 7 boyuna yaklaşık 36 metrelikti. Sağ ve sol yanında karşılıklı yirmiye yakın oda vardı. Odalar, girişten sona doğru hizmetçiler, rütbeli askerler ve hükümdarın yakınları içindi. Koridordaki sütunlar ve duvarlar resimlerle kaplıydı. Özellikle kapıların üzerleri olmak üzere rünler de bulunmaktaydı. Koridor bulunmayan ortadan taht odasına uzanan yolu Tatar kültürünü taşıyan bir kilim kaplıyordu. Bu kilimi yine Aybahar Hatun'un nedimeleri işlemişti. Kilimin taht odasına uzanan ucunda Aybahar Hatun'un işlediği büyük lale motifleri yer alıyordu.

Koridordaki sütunlarda yer alan meşalelerin parlaklığı taht odasına yaklaştıkça artıyordu. Bu parlaklıkla birlikte işlemeler de daha canlı daha muhteşem oluyordu. Taht odası da bu muhteşemliğin doruğa ulaştığı yerdi. Yüksekte bulunan tahtın tam üstünde büyük bir portre yer alıyordu. Portrede, yılların geleneği bozulmuştu. Kağan, eli silahlı ve tek başına değil, günlük giysiler içinde Aybahar Hatun ile resmedilmişti. Tablo oldukça gerçekçiydi. Tabloda dikkat daha çok Aybahar Hatun'un üzerindeydi. Özellikle lale işlemeli elbisesi ve kırmızı lale rengi doğal saçları dikkat çekiyordu. Tabloda Kağanı işaret eden tek şey, etkileyici yüzü ve kokladığı laleydi.

Taht, iki yanından merdivenlerle çıkılan bir yükseltide bulunuyordu ve altındaki kapı Han ve Ece'nin odasına açılıyordu. Aynı yükseltinin yaklaşık üç kat daha yükseği iki yükselti, tahtın beşer metre sağ ve solunda yer alıyor, tek merdivenle çıkılan bu yükseltilerdeki kapılar da büyük terasa açılıyordu. Büyük teras, sadece Han ve Ece'nin girebildiği dağın en yüksek ucundan batıya doğru kurulmuş sarayın doğu ucuydu. Terasın baktığı yönde lale bahçeleri vardı. Altındaysa han ve ecenin odası. Güneşin kutsallığından dolayı Doğu da kutsaldı. Bu yüzden Hansaray batıya bakar, büyük teras ve kağan odası doğuya bakardı. Güneşin doğuşu, bahçelerde ya da terasta Kağan ve Ece tarafından izlenirdi.

Taht odasının girişin sağ duvarına dayalı ahşap yer masaları vardı. Yine girişin sağ köşesinde üst üste renk renk minderler diziliydi. Kağan ziyafet vereceği zaman bu masalar ve minderler hazırlandığı gibi kurultay zamanında da hazırlanırdı. Kurultay kurulduğunda boybeyleri büyük küçük diye ayrılmazdı. Hepsi önce Kağan'ın önünde diz vurup "Buyruk Kağanım'ındır" der, sonra yerlerine yerleşirlerdi. Kurultay'a katılanlardan sadece iki kişi Kağan'ın önünde diz vurmazdı. Bunların ilki doğal olarak Kağan, öbürü de Aybahar Hatun'du. Çünkü Kağan aksini buyurmadıkça Ece'nin sözü de buyruktu. En yükseğinden en düşüğüne herkes onun sözüne itaat ederdi. Hatta, Tolga Kağan ile Aybahar Hatun'un bağı kuvvetli olduğundan çoğu kez Tolga Kağan, Aybahar Hatun'un sözlerine itibar edip onun dediklerini buyurdu.

***

Akyar, aslında nehrin adıydı. Ama şehir nehrin en önemli bölgesine kurulduğundan adı Akyar konmuştu. İlk zamanlar nehrin güney ve kuzey ucuna özel bir isim verilmemişti. Ama güney ucunun olduğu bölgedeki denizin daha hareketli olmasından dolayı, güneydeki suyun daha geniş olduğunu kanaat edilmişti. Bu yüzden de en önemli yer güney ucu kabul edilmişti. Şimdi Akyar Valisi olan Aycan Hatun'un adına da güney ucu Aycan konmuştu. Akyar, Aycan'ın batısına kurulmuş bir liman şehriydi.

Liman ile şehrin arasını tarlalar kaplıyordu. Bu tarlalarda da tek tük çiftçi kulübeleri vardı. Çiftçilerin büyük kısmı tarlalarda değil şehirde yaşıyordu. İnşaat işçisi diye bir şey yoktu. Çoğu çiftçi olan bu halk, inşaat olacağı zaman yarı yarıya işçi oluyor tarlalarına muhtemelen bir aylığına komşularına emanet ediyorlardı. Aycan Hatun, şehri çok güzel idare ediyordu. Sık binalardan oluşan şehirde mahalle ayrımları yoktu. Evler birbiriyle büyüklükleri hariç aynı tiptelerdi. Akyar'daki halk ormancılıkla da uğraşmaya başlamıştı. Kağan tarafından bilinen milletlere gönderilen elçiler ve kaynak keşfine çıkanlar, Akyar'da yaşayan ormancılık bilgisine sahip Tatarlardı. Akyar'ın güvenliği için, 100 savaşçı eğitilmişti.

Meraklı Akyar halkı, nehirde yüzmekten pek hoşlanmıştı. Her gün yüze yakın Tatar, nehre yüzmeye gidiyordu. Nefesini tutup dalanlar, nehrin altında değerli eşyalar arayanlar bile vardı. Bazılarıysa Kütükbaşlar sayesinde yakındaki adalara gidip oralarda yüzüyordu.

______________________

  1. 2x Nüfus Artırmak (300 Akyar 700 Bahcasaray)      4 Gelişim 2 Üretim               (Aycan Hatun TR)
  2. 2x Kaynak Keşfi                                                                     4 Üretim 2 Askeri (Börük Ata GE)
  3. Araştırma: Ormancılık                                               2 Gelişim               1 Askeri
  4. Araştırma: Diplomasi                                                3 Gelişim 1 Üretim 1 Askeri
  5. Üretim: 100 Savaşçı (Akyar)                                                                  1 Askeri  
Nüfusların artma oranları hesaplanmadı, aynı oranda dağıtılsın fazlalıklar.




Diplomatik Hamleler:

Bütün bildiğim devletlere Üretim Puanı teklif ediyorum.

      17 Temmuz 2011 Pazar

      2. Bölüm, Geniş Bozkırlardan Hiddetli Okyanuslara



       "Buyruk Kağanımındır diyip gitmiş yiğitler. Öğrenmişler ki yalnız değiliz."
      Uzun bir süre uzaklarda kalan yiğitler için çok endişelenmişti halk. Neredeyse Börük Ata'nın kapısına dayanacaklardı. Börük Ata, yiğitlerin geç geleceğini görmüş ama getirdiklerinin bolluğunu ve işittiklerinin çokluğunu da görmüştü. Halkın şamanına inancı sonsuz değilse de çok fazlaydı, ama kapıdan içeri giren yiğitleri gördükleri zaman Börük Ata'ya sonsuz bir güven duymaya başladılar.

      Üzerlerinde hafif kıyafetlerle dolaşan bir halktı Tatarlar. Kafalarına yüksek bir mevkinin simgesi olarak farklı uzunlukta ve renkli kalpaklar takarlardı. Kalpak, Tatarlar için çok önemli bir yer kapladığından Koru Han devrinden önce Tataristan'da yaşayan Tatarlar'a ve bazı başka Turanî halklara başka halklar Kalpak, Kapçak ve Kıpçak demişlerdir. Halkın Karakalpak giymesi yasaktı. Karakalpak, Giray soyunun yani hükümdar ailesinin sembolüydü. Cüppeleri çoğu kez yere kadar uzanırdı. Cüppeler de renkli renkli ve farklı kalitede olurdu ama bir mevki belirtmezdi. Sadece Kağan, yeri süpüren siyah bir cüppe üzerine beyaz hilal işlemeli bir giysi giyerdi.

      Adetleri gibi başkentlerindeki Büyük Saray (Artık Bahçesaray) en büyük yapı olurdu. Başkalarının daha büyüğünü yapmasına izin yoktu. Halk çiftçilikle de uğraşırdı ama en önemli geçim kaynakları hayvancılık, at besiciliği idi. Yüzyıllarca geniş bozkırlara hüküm sürdüler. Muhtemelen onların ayrılması çok bir şeyi değiştirmemiş, Koru Han yine bozkırların tek hükümdarıydı. Ama bu sefer, denize yakın, güzel bağları bahçeleri, geniş dağları tepeleri, gür ormanları ağaçları olan bir yeri kendilerine yurt edinmişlerdi. Batılarından Akyar Nehri akıyordu.

      Börük Ata'm Akyar'a liman gerek.

      Bu sözcüklerle başladı yolculuk. Bahçesaray'dan gözüken o çok yakın nehre kadar yürüdüler. Oraya, "Ekinçi Paxtayt" olarak anacakları Akyar!ı ve ilk limanlarını inşa ettiler. Şehrin yapımı sırasındaysa Börük Ata, Bahçasaray halkına öğütler verdi, işlerinde yardımcı oldu. Kağanın yokluğu hissedildi ama açık kapandı.

      Çok da uzun bir süre sayılamayacak bir sürede, maharetli eller büyük bir liman ve limanı çevreleyen bir şehir kurdular. Düşmanlarıyla savaşmak zorunda kalabileceğeini düşünen Tatar Hanı, bu şehri korumakla görevli bazı savaşçılar eğitip onları iki gruba ayırdı. Bir grup şehrin içinde, öbürü limanda konuşlandı.

      Limanın inşası sırasında bazı odunlar nehre kendilerini kaptırmışlardı, ama yüzüyorlardı. Tatarlar denizleri pek sevmezlerdi, ama işçilere su veren Aycan Hatun'un dediklerini uygulayıp, biraz uzun bir sürede ilk gemilerini yaptılar. Geminin ismini koyma işi de hayatını çiftçilikle geçiren Aycan Hatun'a düşünce, esinlendiği kütüklerden dolayı Kütükbaş (Trieme) ismini verdi. Aylar sonra beş adet Kütükbaş, Akyar Nehri ve uçlarında ilerliyorlardı. Aycan Hatun'un bu katkıları da Akyar Valisi (TR) olmasına yetti. Yine Aycan Hatun'dan dolayı, Akyar'ın kuzey ucuna Ayhan, güney ucuna Aycan ismi verildi. Aycan ve Ayhan'ın arası Akyar diye anılır oldu.

      Aycan Hatun şerefine Akyar'da bir toy hazırlandı. Börük Ata'nın elinden vali oldu. Bahçesaray'daki mülklerini halka dağıtan Aycan Hatun, Akyar Limanı'ndaki Vali Konağı'na taşındı. Kağan ise Bahçesaray'a döndü ama ayda en az bir iki kez Akyar'ı ziyaret etmeyi ihmal etmedi.

      Günlerin normal geçmediğinin farkındaydı Tolga Giray. Ama bu durumu ondan daha fazla hissedecek birinin olduğunu biliyordu ve hislerinin boşa çıkmasını umuyordu. Bir gün Börük Ata onunla konuşmaya gelince umudunun boşa çıktığını, hislerinin doğru olduğunu anladı.

      "Milletinin üstüne kara bulutlar çökmüş. Diyeceğim şudur ki, sadece senin halkın değil tüm halklar kötü durumdadır."

      Gerçekten de halkta bir yorgunluk, uyuşukluk vardı. Sanki ölüm korkusu sarmıştı her yanı.

      ____________________
      1. Şehir kurmak: Aqyar: Nehrin kıyısında        2 Gelişim 5 Üretim
      2. Araştırma: İdea                                          1 Gelişim 1 Üretim
      3. 2 Kaynak Keşfi: Börük Ata (GE)                2 Gelişim 4 Üretim
      4. Araştırma: Mistizm                                      1 Gelişim 1 Üretim
      5. Üretim: 5 Trieme                                                                       5 Askeri
      6. Üretim: 2 Savaşçı                                                                      2 Askeri 
      7. Tarımcı Lider: Aycan Hatun (TR) : Aqyar
      8. Toplam:                                                     6 Gelişim 11 Üretim 7 Askeri
      Bütün askerler Aqyar'a yerleşecekler. Gemiler denizde zaten ama limanları Aqyar.

      8 Temmuz 2011 Cuma

      1. Bölüm, Kağan'ın Buyruğu



      Tatar Yurdu güzel idir.
      Bahçaları meyva idir.
      Buyruk Kağanımın idir.
      Burdan öte ölüm idir.


      Buradan ötesi ölümdür de, ne gelirsin benimle Börük Atam?

      Kağanın sorusuna, sualine yanıt vermemek olmazdı. Gerçi, Börük Ata ne derse desin, Kağan da yanlarındakiler de ne diye yola düştüklerini biliyordu zaten.

      Bilmez misin Tolga Kağan, Koru Hanın zulmünü?

      Konuşanlar Kağan ve şaman olduğunda, ne sorulmadık soru kalır Tatarlarda, ne yanıtlanmadık.

      Bilmesem niye düşerim yollara? Niye giderim ölmeye?


      Bir sürü Tatar, başlarında Kağan ve Ata, düşmüşler yollara, vurmuşlar kopuza Koru Hanın zulmünü. Bu zulmü duymamış halk, duymamış diyar kalmamış, Koru Han da devamını getirmekten geri durmamış, ettikçe etmiş. Acuna hükmeden Han, kendine buyruk veremez olmuş. Üstelik giray bile değilmiş, giray soyunu kurutmaya çalışmış. Başardığını sanmış, bir Tolga Giray kalmış. O da almış yanına çerilerini, hatunlarını, eşi Aybirgen Hatun'u da yanına katmış düşmüş yollara. Az gitmemiş, sonunda bulmuş kendine layık, halkına layık bir yurt. Nereden anlamış yurdun yurt olduğunu, vatan koktuğunu? Gözünün önüne gelmiş bol meyvalı bahçeler, ortasında da hansarayı. Burnuna gelmiş topraktan gelen vatan kokusu, işitmiş halkı beğenmiş burayı, ağzına gelmiş o dizeler, Tatar Yurdu gûzel edir, Bahçalarnı meyva edir, Buyuruk Kaanımın edir, Burdan ötbergen uçmağ edir.
      Anlamış ki bu yurttan güzel yurt yok Tatar'a, ozanların kopuz tıngırtısıyla, Atanın izniyle dikmiş sancağını koca bir tepenin zirvesine.

      Yüce maal Törekdag,
      Çevir edir Bahcabag,
      Bura kurula Otag,
      Nam edir Bahcasaray.


      Tatar Yurdu diyecekleri Bahçesaray, o tepenin etrafında yükselecekti. Kağanın Büyük Otağ'ı da tam tepenin üstünde kurulacaktı. Börük Ata, çadırını istediği yere kuracak, istediği zaman toplayacaktı. Kağan yönetecekti ilini ama, Börük Ata ne derse yapacaktı...

      ...

      Göğe yükselen Otağın kurulduğu Türk Dağı, Bahçesaray ile çevreleniyordu. Artık Tatarlar iyice yerleşmişlerdi yurtlarına ve ayrılmak istemiyorlardı. Pek tabi aralarında bu yurda en çok bağlanan Tolga'ydı. En az bağlanansa Börük Ata. Tolga Kağandı, yazgısı buydu, bunu bilmeyen yoktu. Ama henüz taht töreni gerçekleşmemişti, İlk Buyruk, bir türlü gelmemişti.

      Börük Ata biliyordu ki o gün bugündür, haber saldı halk toplandı. Tolga da telaşla hazırlandı sabırla beklediği güne. Türk Dağı'nın yarı yüksekliğinde geniş bir ova vardı. Bu ovada masalar hazırlanmış, halk toplanmıştı. Tolga'yı bekliyorlardı. Börük Ata meydana çıkıp kuvvetli sesiyle konuştu:

      Bilin, bugün Tolga tahta geçecekdir.

      Sanki Ata'nın sözlerini beklermiş gibi geldi Tolga yaşlı şamanın yanına. Şaman elinde tuttuğu tası havaya kaldırdı, Gök Tanrı'ya dualar etti ve suyla toprağı ıslattı. Tolga da adeti bildiğinden sağ ayağını uzattı, ıslak toprağa bastı.

      Duvalar edildi, su toprağa üflendi, Tolga Giray Kağan artık sizin hükümdarınızdır.

      Bu bilindik söz söylendikten sonra, gözler Tolga Giray Kağan'a döndü. Ağzından çıkacak İlk Buyruk'u beklediler.

      Bahçesaray başkent olsun! Üç grup çevreye gidip yurdu zenginleştirsinler. Börük Ata ulumuzdur, onun da izniyle bu yurdu tanımak için askerleri görevlendiriyorum.

      Kağanın buyruğu sona erince, bey bilinmiş bazıları diz vurup "Buyruk Kağanımındır" diyip toydan sonra yapacakları iş için hazırlanmaya başladılar.Toy sona erdi, Tolga hanlığa erdi. Atlara binmiş kaşifler Bahçesaray'ı terk etti. Ertesi gün meraklı olan halk, tahta parçalar sayesinde suyun üstünde durabileceklerini, bazı cevherleri toplayabildiklerini anladılar.

      _____________
                                     G-Ü-A
      3 Kaynak Keşfi        3-6-0
      Araştırma: Denizcilik 0-1-2
      Araştırma: Maden     2-0-1
      1 Dünya Keşfi          2-0-0  Batı
      Gelişimci Lider:         Börük Ata
      Toplam:                    7-7-3